Een lijfrenteverzekering is een levensverzekering die bedoeld is als (aanvullende) pensioenvoorziening. De lijfrenteverzekering is een uitgestelde lijfrenteverzekering of een ingegane lijfrenteverzekering. Bij de uitgestelde lijfrenteverzekering wordt een kapitaal gespaard (gespaard of belegd) als (aanvullend) pensioen. Op de afgesproken einddatum komt de verzekering tot uitkering. De uitkering wordt aangewend voor een ingegane lijfrenteverzekering. De ingegane lijfrenteverzekering voorziet in een periodieke uitkering. Onder bepaalde voorwaarden zijn de betaalde premies fiscaal aftrekbaar. De uitkering is in dat geval wel belast.

De betaalde premies zijn doorgaans fiscaal aftrekbaar. De verzekering valt in dat geval in box 1 waardoor over het opgebouwde kapitaal geen vermogensrendementsheffing betaald hoeft te worden. Over de uitkering dient wel belasting betaald te worden.

De premies kunnen worden opgevoerd als “uitgaven voor inkomensvoorzieningen” mits er sprake is van één van de volgende lijfrentes:

• Lijfrenten ter compensatie voor het pensioentekort
• Lijfrenten voor meerderjarige invalide kinderen en –kleinkinderen
• Periodieke uitkeringen bij invaliditeit, ziekte of ongeval van de belastingplichtige

Van de hierboven genoemde drie varianten is de eerste variant verreweg de bekendste. Bij een lijfrente ter compensatie van het pensioentekort zijn er fiscaal gezien drie mogelijkheden:

1. Oudedagslijfrente
2. Nabestaandenlijfrente
3. Tijdelijke oudedagslijfrente

Tot 1 januari 2006 was ook de premie voor een overbruggingslijfrente fiscaal aftrekbaar.

Een lijfrenteverzekering kan een zuivere- of een gerichte lijfrente zijn. Bij de zuivere lijfrente staat de hoogte van de uitkering voor aanvang van de verzekering reeds vast. Bij de gerichte lijfrente staat de uitkering nog niet vast. Aan de hand van het opgebouwde eindkapitaal wordt een uitkering bepaald. De gerichte lijfrente wordt gebruikt als uitgestelde lijfrente, de zuivere lijfrente als ingegane lijfrente.

Oudedagslijfrente

De oudedagslijfrente is een lijfrenteverzekering ter aanvulling van het pensioentekort. De verzekering mag op ieder willekeurig moment ingaan tussen de 65- en 70 jarige leeftijd. De verzekering dient levenslang (tot het overlijden van de verzekerde) uit te keren. De uitkering mag afnemen tot 70% van de oorspronkelijke uitkering.

Nabestaandenlijfrente

De nabestaandenlijfrente is een lijfrenteverzekering die wordt afgesloten als voorziening voor de nabestaanden. De verzekering keert uit op het moment dat de verzekerde komt te overlijden. De uitkering kan tijdelijk (een vooraf overeengekomen duur) of levenslang (totdat de begunstigde komt te overlijden) zijn.

Tijdelijke oudedagslijfrente

De tijdelijke oudedagslijfrente voorziet in een tijdelijke uitkering vanaf de 65 jarige leeftijd of de ingangsdatum van het pensioen tot de afgesproken einddatum of eerder overlijden van de verzekerde. De maximale uitkering mag circa € 20.000,-- bedragen.

Overbruggingslijfrente

De overbruggingslijfrente was tot 1 januari 2006 een fiscaal toegestane lijfrenteverzekering. Met ingang van 1 januari 2006 is de premie niet meer aftrekbaar. De reeds opgebouwde rechten bleven onaangetast. De overbruggingslijfrente dient voor de overbrugging van de gewenste pensioneringsdatum tot de 65 jarige leeftijd.

De premies voor lijfrenteverzekeringen zijn niet onbeperkt aftrekbaar. De maximale hoogte van de aftrek wordt bepaald aan de hand van de zogenoemde de jaarruimte en de reserveringsruimte. Daarnaast is het mogelijk de fiscale oudedagsreserve (FOR) om te zetten in een lijfrente of ten laste van de stakingswinst een stakingslijfrente te bedingen.

Jaarruimte

De jaarruimte dient ter compensatie van het pensioentekort in het belastingjaar zelf. Voor de bepaling van de jaarruimte is een formule opgesteld:

0,17 x premiegrondslag - (7,5xA) – F - S

Waarbij:

• Premiegrondslag: winst uit onderneming, salaris e.d., tot maximaal € 150.957,-- (2007; per 1 januari 2008 € 89.733,- )minus de AOW franchise (2007: € 11.977).
• A: Aangroei van pensioenaanspraken. Van de pensioenaangroei verstrekt het pensioenfonds jaarlijks een opgave
• F: Netto toename FOR
• S: vrijwillige bijdrage op een pensioenregeling, waarvoor bedrijfsspaargelden zijn gedeblokkeerd.

Reserveringsruimte

Met de reserveringsruimte kan de onbenutte jaarruimte van de afgelopen zeven jaar worden ingehaald. Maximale te gebruiken reserveringsruimte: € 6.332,-- (2006) per jaar, of, indien lager: 17% van de pensioengrondslag

De lijfrentepremies die voor 1 april zijn betaald kunnen nog in het voorafgaande jaar worden afgetrokken.

Als er een verboden handeling wordt verricht, dan voldoet deze niet meer aan de gestelde voorwaarden. Alle premies die in aftrek zijn gebracht, inclusief het behaalde rendement, moeten in één keer bij het inkomen worden opgeteld. Verder is er een revisierente van 20% van de economische waarde verschuldigd.

Verboden handelingen zijn

• afkoop
• vervreemding
• emigratie
• tot zekerheid overdragen
• het niet langer voldoen aan de gevolgen voor lijfrenteaftrek

Een "verbetering aanspraak op pensioen" is een met terugwerkende kracht doorgevoerde verbetering van het pensioen. In dergelijke gevallen kan het voorkomen dat de jaarruimte ook met terugwerkende kracht aangepast moet worden. De onterecht verleende jaarruimte kan worden teruggevorderd. Dit geldt niet wanneer er wordt deelgenomen aan een collectieve pensioenregeling.

Met de invoering van het nieuwe belastingstelsel op 1 januari 2006 zijn de regels voor lijfrenteaftrek gewijzigd. Algemeen geldt dat het voor het voor 1 januari 2006 opgebouwde gedeelte de oude regels blijven gelden. Voor de opbouw vanaf 1 januari 2006 gelden de nieuwe, hierboven weergegeven, regels.

Met de invoering van het nieuwe belastingstelsel kunnen verschillende situaties zijn ontstaan.

1. Er wordt meer premie betaald dan volgens de jaarruimte is toegestaan, het niet-aftrekbare gedeelte is niet groter dan € 2.269,-- en de verzekering is ingegaan voor 14 september 1999 ten sindsdien ongewijzigd. De hele uitkering valt onder de oude regels.
2. Als bij 1, maar het niet-aftrekbare gedeelte is groter dan € 2.269,--. Dan wordt de verzekering gesplitst in vier delen:
1. Een deel waarop voor de premies en uitkeringen de nieuwe regels gelden;
2. Een deel waarop voor de uitkeringen de oude regels gelden. Dit is het deel waarvoor de premies zijn betaald voor 1 januari 2001;
3. Een deel waarvoor een niet-aftrekbare premie is betaald, na 14 september 1999, van max. € 2.269,--
4. Een deel met het niet-aftrekbare gedeelte voor boven € 2.269,--